logo-right
logo-middle
logo-left

شاخص قیمت مصرف کننده

شاخص

نرخ تورم از جمله شاخص هایی است که همواره مورد توجه سياستگذاران و علاقمندان اقتصادی بوده است. اين نرخ بيانگر تغيير در هزينه پرداختی براي خريد سبد معيني از كالاها و خدمات مصرفی یا تولید سبد معینی از کالاها و خدمات مي‌باشد. بهترین شاخص برای محاسبه نرخ تورم، شاخص قیمت کالاها و ﺧﺪﻣﺎت ﻣﺼﺮﻓﯽ(cpi) می باشد. شاخص  قیمت، متغیری در اقتصاد است که تحولات قیمت کالا ها و خدمات را بر مبنای یک سال پایه نشان می‌دهد.

شاخص قیمت می تواند شامل انواع مختلف، بسته به نوع قیمتی که در آن بکار گرفته می شود، باشد.

  1. شاخص قیمت تولید کننده(صنعت، معدن، ساختمان، کشاورزی، خدمات)
  2. شاخص قیمت مصرف کننده ( خانوار های شهری – روستایی)
  3. شاخص قیمت کالاهای صادراتی
  4. شاخص قیمت کالاهای وارداتی

شاخص قیمت مصرف کننده با تجمیع شاخص های ١٢ بخش مصرفی بر اساس طبقه بندی استاندارد COICOP در دو گروه عمده “خوراكی ها، آشاميدنی ها و دخانيات” و گروه” كالاهای غير خوراكی و خدمات” و به تفصيل بخش های مختلف نظير نان و غلات، گوشت قرمز و ماكيان، گوشت  ماهی و صدف داران، لبنيات، روغن ها و چربيها، ميوه و خشكبار، سبزيجات، شكر، شيرينی، مسكن، پوشاك، كفش، بهداشت و درمان ، آموزش ، حمل و نقل ، هتل و رستوران، ارتباطات، انرژی، لوازم خانگی و … محاسبه می شود. برای محاسبه اين شاخص از اطلاعات جمع آوری شده ٤٧٥ قلم كالا و خدمت در مناطق شهری و روستایی بصورت ماهانه استفاده می شود.

شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی اولين بار در ايران در سال ١٣١۵ تهيه شد. در این سال اولين نشريه آماری، اقتصادی و مالي در ایران تحت عنوان مجله اقتصادی كشور به تهيه شاخص قيمت­ها (شاخص عمده­‌فروشی) مبادرت كرد. اين نشريه به همت دكتر لوتس گيل هامر، اولين رئيس اداره بررسي­های اقتصادی و احصائيه بانك ملی منتشر شد. بانك ملي ايران تا سال ۱۳۳۸ حق انحصاری انتشار اسكناس، تنظيم جريان پولی كشور و تهيه شاخص­های قيمت را بر عهده داشت. با آغاز فعالیت بانك مركزی در سال ۱۳۳۹، وظايف مذكور از بانك ملی متنزع و به بانك مركزی محول شد. با تأسیس مرکز آمار ایران در سال ۱۳۴۴ و الزام قانونی آن به تهیه شاخص های قیمت، این مرکز در راستای عمل به وظایف قانونی خود موضوع تهیه شاخص های قیمت را در اولویت کاری خود قرار داد.

ﻣﺮﮐﺰ آﻣﺎر اﯾﺮان از ﺳﺎل ۱۳۵۳ ﻃﺮح آﻣﺎرﮔﯿﺮی از ﻗﯿﻤﺖ ﺧﺮده ﻓﺮوﺷﯽ ﮐﺎﻻ و ﺧﺪﻣﺎت ﻣﺼﺮﻓﯽ در ﻣﻨﺎﻃﻖ روﺳﺘﺎﯾﯽ ﮐﺸﻮر را ﺑﺎ ﻫﺪف ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻗﯿﻤﺖ در ﻣﻨﺎﻃﻖ روﺳﺘﺎﯾﯽ اﺟﺮا ﻧﻤﻮده اﺳﺖ. در نقاط شهری این طرح از سال ۱۳۷۳ به صورت آزمایشی در شهر تهران اجرا شد و از سال ۱۳۷۴ به صورت مستمر ادامه یافته است. اﯾﻦ ﻃﺮح تاکنون چندین بار ﻣﻮرد ﺑﺎزﻧﮕﺮی ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﺎ ﺳﺎلﻫﺎی ﭘﺎﯾﻪ مختلف ﺷﺎﺧﺺ ﻣﺬﮐﻮر ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ. در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺳﺎل ۱۳۹۵ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﺎل ﭘﺎﯾﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه اﺳﺖ و نتایج برای نقاط شهری و روستایی و کل منتشر می گردد.

شماره جدول عنوان جدول بازه زمانی محدوده جغرافیایی
O0101 شاخص قیمت و نرخ تورم کالاها و خدمات مصرفی خانوارهای شهری، روستایی و کل کشور و درصد تغییرات شاخص به تفکیک استان – سال پایه ۱۳۹۵ ماهانه استان
O0102 شاخص قیمت و نرخ تورم کالاها و خدمات مصرفی کل خانوارهای کشور و درصد تغییرات شاخص استان تهران و کل کشور – سال پایه ۱۳۹۵ ماهانه استان
O0103 شاخص قیمت و نرخ تورم کالاها و خدمات مصرفی خانوارهای شهری و درصد تغییرات شاخص استان تهران و کل کشور – سال پایه ۱۳۹۵ ماهانه استان
O0104 شاخص قیمت و نرخ تورم کالاها و خدمات مصرفی خانوارهای روستایی و درصد تغییرات شاخص استان تهران و کشور – سال پایه ۱۳۹۵ ماهانه استان
O0105 شاخص قیمت گروه های منتخب کالاها و خدمات مصرفی کل خانوارهای کشور- سال پایه ۱۳۹۵ ماهانه استان
O0106 شاخص قیمت گروه های منتخب کالاها و خدمات مصرفی کل خانوارهای استان تهران – سال پایه ۱۳۹۵ ماهانه استان
O0107 شاخص قیمت گروه های منتخب کالاها و خدمات مصرفی خانوارهای شهری (کل کشور) – سال پایه ۱۳۹۵ ماهانه کشور
O0108 شاخص قیمت گروه های منتخب کالاها و خدمات مصرفی خانوارهای شهری (استان تهران) – سال پایه ۱۳۹۵ ماهانه استان
O0109 شاخص قیمت گروه های منتخب کالاها و خدمات مصرفی خانوارهای روستایی (کل کشور) – سال پایه ۱۳۹۵ ماهانه کشور
O0110 شاخص قیمت گروه های منتخب کالاها و خدمات مصرفی خانوارهای روستایی (استان تهران) – سال پایه ۱۳۹۵ ماهانه استان
O0111 ضرایب اهمیت سال ۱۳۹۵ به تفکیک استان ها سالانه استان

تورم :

افزایش مستمر و پایدار در سطح عمومی قیمت‌ کالاها و خدمات در یک اقتصاد در طول یک دوره مشخص است.

نرخ تورم :

درصد تغییر قیمت تعداد معین و ثابتی از کالاها و خدمات در طول یک دوره مشخص نسبت به دوره مرجع (دوره پایه شاخص) است.

قیمت مصرف کننده :

قيمتي است كه خانوار مصرف كننده نهايي براي خرید يك واحد كالا يا خدمت مي‌پردازد. شاخص قیمت مصرف کننده تنها برای اقلام مصرفی نهایی خانوارها محاسبه می‌شود.

شاخص قیمت :

متغیری در اقتصاد است که تحولات قیمت کالا ها و خدمات را بر مبنای یک سال پایه نشان می‌دهد. شاخص قیمت مصرف کننده تنها متوسط میزان افزایش هزینه های مصرفی خانوار را محاسبه می‌کند و سایر بخش ها را نادیده می‌گیرد. از این رو، شاخص قیمت مصرف کننده نمی‌تواند بصورت کاملاً دقیق، تغییرات رفاه خانوار را اندازه‌گیری کند.

آب و هوا و محیط زیست

خدمات اجتماعی و حمایتی

سیاسی و تقسیمات کشوری

صنعت و معدن

هزینه و درامد خانوار